چهارشنبه 27 آبان 1405 | Wednesday 18 November 2026

هوش مصنوعی پدیده ای است که توانسته در بسیاری از حوزه های علمی؛ شغلی و ابعاد مهم زندگی جای خود را باز کند. با توجه به اهمیت استفاده از این پدیده مهم در زندگی؛ رئیس انجمن ملی هوش مصنوعی ایران با تشریح برنامه‌های این انجمن از تغییر تمرکز به سمت کاربردی‌سازی هوش مصنوعی در صنایع مختلف خبر داد و گفت: پس از آغاز فعالیت‌ها در حوزه سلامت، صنعت و معدن به عنوان یکی از محورهای مأموریتی انجمن قرار گرفته است. و بر این اساس؛ شرکت معدنی و صنعتی گل گهر با برگزاری اولین کنفرانس تخصصی هوش مصنوعی و گردآوری نخبگان این حوزه، گام مهمی در این راستا برداشته است.

شرکت‌های گوگل و متا با همراهی هم در به اشتراک گذاشتن دانشی نوین برای ساخت «سلول‌های مجازی» به منظور استفاده در آزمایش‌های زیست‌شناسی دیجیتال با یکدیگر همکاری می‌کنند و یک طرح تقریباً ۱.۸ میلیارد دلاری با هدف ایجاد داده‌ها و زیرساخت‌های مورد نیاز برای آن راه‌اندازی شده و این طرح جدید مشارکتی در مرحله اجرا قرار گرفته است. اکنون باید دید این تکنولوژی مدرن چگونه با توانمندی های خود به کمک نسل بشر می آید؟/ اخبار خوب

لوندویل را می‌توان یکی از کانون‌های کمتر شناخته‌شده گردشگری غرب گیلان دانست؛ شهری که در محدوده آن از ساحل خزر و تالاب تا جنگل‌های هیرکانی، آبشار لاتون، آبگرم کوته‌کومه و پناهگاه حیات وحش گسترده شده است و در عین برخورداری از این مواهب طبیعی، همچنان با چالش‌هایی مانند کمبود زیرساخت و کوتاه بودن زمان ماندگاری گردشگران مواجه است. بخش لوندویل شامل سه قسمت جلگه‌ای، کوهپایه‌ای و کوهستانی است و هوای جلگهٔ آن در تابستان، گرم و مرطوب و در زمستان ملایم و هوای کوهستان در تابستان معتدل و در زمستان سرد است. میانگین بارندگی آن ۱۴۰۰ میلی‌متر است و تعداد روزهای یخبندان به‌طور متوسط در طول سال ۲۱ روز است. / اخبار خوب

انسان ها برای نوشتن می توانند از ابزارها و الگوهای انسانی و ماشینی متعددی همچون هوش مصنوعی یا آثار نویسندگان و روزنامه نگاران بزرگ کمک بگیرند تا بتوانند سبک نوشتاری مخصوص به خود را پیدا کنند.

در همین خصوص؛ سروش صحت، فیلمنامه‌نویس و کارگردان یکی از مهم‌ترین توصیه‌ها برای یادگیری نویسندگی را پیدا کردن سلیقه شخصی دانست و گفت: افراد ابتدا از الگوها و سلیقه‌های دیگران تأثیر می‌پذیرند، از آن‌ها یاد می‌گیرند و سپس به‌تدریج می‌توانند به شیوه خودشان نزدیک شوند./ اخبار خوب

این اصرار بر شبیه‌سازی، زندگی را به میدانِ رقابتی اضطراب‌آور تبدیل کرده است. در چنین فضایی، فرد مجبور است برای پذیرفته‌شدن، ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را کنار بگذارد. این «خودسانسوریِ اجباری»، سرچشمه‌ی اصلیِ همان حس تلخ بیگانگی است؛ گویی ما از آن کسی که واقعاً هستیم فاصله می‌گیریم تا به یک «کپیِ» قابل‌قبول در جامعه تبدیل شویم.

در برابر این نگاه یکنواخت‌ساز، دیدگاه رهایی‌بخشی وجود دارد که جامعه را نه یک اردوگاه شبیه‌سازی‌شده، بلکه تصویر درخشانی از تکثر و هم‌افزایی می‌بیند. این پیوند با استعاره‌ای عمیق توصیف می شود: جامعه به‌مثابه یک «پازل اجتماعی» بزرگ و پیچیده است که در آن هر فرد، با ویژگی‌ها، خلق‌وخو، زاویه‌ها و استعدادهای خاص خود، یک قطعه منحصربه‌فرد و تکرارناپذیر به شمار می‌رود. در یک پازل، زیبایی و کمال تصویر در گروِ همین است که هیچ دو قطعه‌ای دقیقاً هم‌شکل و هم‌پوشان نیستند؛ بلکه هر قطعه با انحناها و برجستگی‌های ویژه‌اش، دقیقاً جایی قرار می‌گیرد که هیچ‌ فرد دیگری توان پر کردن آن را ندارد.

تراژدی جوامع زمانی آغاز می‌شود که آموزش و فرهنگ عمومی تلاش می‌کنند لبه‌های نامتقارن و یگانه قطعات را بتراشند تا همه را به شکل مربع‌هایی مساوی و منظم درآورند. وقتی همه شبیه هم شوند، نه‌تنها پازل کامل نمی‌شود، بلکه امکان اتصال طبیعی و چفت‌شدن میان قطعات نیز از بین می‌رود. در چنین بستری، انسان‌ها دیگر مکمل یکدیگر نیستند، بلکه رقبایی بر سر فضایی محدود می‌شوند.

هنگامی که هر فرد بتواند جایگاه منحصربه‌فرد خود را بر پایه شناخت و انتخاب آغاز کند، «احساس بیگانگی» کاهش یافته و رقابت مخرب جای خود را به «همکاری، صلح، عدالت و شکوفایی جمعی» خواهد داد.

وقتی یاد بگیریم که استعداد ساختن، نوشتن، تیمارداری، مهندسی، هنر یا حتی قدرت شنیدن و مهربانی کردن، هرکدام قطعه‌ای حیاتی از بقای این کل به هم پیوسته هستند، از بار مقایسه‌های بیهوده رها می‌شویم. فردی که می‌داند رسالت و جایگاهش اصیل است و با دیگری قابل تعویض نیست، نیازی نمی‌بیند برای احساس ارزشمندی، دیگری را حذف کند یا نادیده بگیرد. در چنین نگرشی، موفقیت دیگری تهدیدی برای هویت من نیست، بلکه نشانه کامل‌تر شدن تصویر کل است؛ تصویری که همه ما در شکوه آن سهیم هستیم.

بازتعریف رابطه انسان‌ها با یکدیگر از زاویه «تکمیل‌کنندگی به‌جای رقابت»، شالوده اعتماد و سرمایه اجتماعی را بازسازی می‌کند. تفاوت‌ها دیگر عامل تفرقه یا دسته‌بندی آدم‌ها به شایسته و ناشایسته نخواهند بود، بلکه تارهای پیوند و همبستگی اجتماعی را محکم‌تر می‌کنند. جامعه‌ای که تفاوت فرزندانش را می‌پذیرد و به آنها فرصت می‌دهد تا قطعه اصیل خود را در این پازل کشف کنند، جامعه‌ای است که در آن آرامش، خودباوری و همدلی جاری می‌شود؛ جایی که هیچ‌کس احساس اضافه بودن نمی‌کند و همگان در خلق تصویری آرام و معنادار از حیات انسانی مشارکت دارند./ اخبار خوب

تجارت الکترونیک در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای رشد اقتصادی تبدیل شده است. این حوزه نه‌تنها به صنایع نوظهور دیجیتال و فروشگاه‌های آنلاین پوشاک یا کالاهای الکترونیکی محدود نمی‌شود، بلکه دامنه‌ی آن به صنایعی سنتی و ریشه‌دار نیز گسترش یافته است. یکی از این صنایع، صنعت چرم است که قرن‌ها به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان شناخته می‌شود.چرم همواره نمادی از اصالت، کیفیت و دوام بوده است. این ماده طبیعی و بادوام از گذشته‌های دور تا امروز جایگاه خود را در تولید پوشاک، کیف، کفش و حتی صنایع تزئینی و مبلمان حفظ کرده است. ویژگی‌هایی مانند ماندگاری طولانی، قابلیت انعطاف، و زیبایی طبیعی باعث شده چرم همواره به‌عنوان کالایی لوکس و درعین‌حال کاربردی شناخته شود. حال تصور کنید همین ارزش‌های سنتی با امکانات دنیای دیجیتال و زیرساخت‌های تجارت الکترونیک ترکیب شوند؛ نتیجه چیزی جز خلق فرصت‌های تازه برای تولیدکنندگان و فروشندگان نخواهد بود. فروشگاه‌های آنلاین این امکان را فراهم کرده‌اند که کارگاه‌های کوچک چرم‌دوزی نیز بتوانند محصولات خود را نه‌تنها در سطح محلی بلکه در سطح ملی و حتی جهانی عرضه کنند. از طرفی، مشتریان امروزی به‌دنبال خریدی راحت، سریع و شفاف هستند. آن‌ها می‌خواهند قبل از خرید، کیفیت محصول را ببینند، درباره نحوه تولید آن بخوانند و تجربه مشتریان دیگر را مطالعه کنند. این همان جایی است که تجارت الکترونیک وارد عمل می‌شود و با ارائه تصاویر باکیفیت، توضیحات دقیق محصول، و سیستم‌های پرداخت ایمن، اعتماد خریداران را جلب می‌کند. به همین دلیل است که صنعت چرم توانسته با استفاده از فناوری‌های دیجیتال جایگاه تازه‌ای در بازارهای آنلاین پیدا کند. ترکیب اصالت و کیفیت چرم با سرعت، گستردگی و سهولت خرید اینترنتی، پلی میان گذشته و آینده ساخته است؛ پلی که نه‌تنها برای برندهای بزرگ بلکه برای کسب‌وکارهای کوچک و کارگاه‌های خانوادگی نیز مسیر رشد را هموار می‌سازد.

بسیاری از برندها با بهره‌گیری ازآموزش‌های فنی توانسته‌اند فرآیندهای خود را دیجیتال‌سازی کنند و فروش موفقی در مقیاس وسیع‌تر داشته باشند. یکی از مزایای فروش اینترنتی چرم، ایجاد شفافیت برای مشتری است. کاربر می‌تواند پیش از خرید جزئیات محصول را مشاهده کند و از طریق وب‌سایت‌های معتبر به اطلاعات دقیق درباره جنس، روش تولید و کیفیت دسترسی پیدا کند. در حوزه مد و سبک زندگی نیز چرم نقش پررنگی دارد. انتشار محتوای کاربردی درباره کیف، کفش و دکوراسیون توانسته مشتریان بسیاری را به خرید اینترنتی ترغیب کند. بازاریابی دیجیتال مسیرهای تازه‌ای برای برندهای چرمی گشوده است. گفت‌وگوهای تخصصی در انجمن‌های آنلاین و پیوندهای منتشرشده در شبکه‌های کاربری مرورگرها
به دیده‌شدن کارگاه‌ها و فروشگاه‌های کوچک کمک می‌کند. کوتاه‌سازی لینک‌ها نیز در کمپین‌های تبلیغاتی جایگاه ویژه‌ای دارد. ابزارهایی مانند لینک‌های کوتاه‌شده امکان رهگیری مشتری و سنجش اثربخشی کمپین‌ها را فراهم می‌کنند. پژوهش‌های تخصصی در این صنعت همواره ضروری بوده‌اند. محققان و فعالان حوزه چرم از پلتفرم‌های تحقیقاتی
برای تبادل دانش درباره دباغی پایدار و نوآوری در مواد اولیه استفاده می‌کنند. اعتمادسازی در تجارت آنلاین اهمیت کلیدی دارد. برندهای شناخته‌شده برای حفظ ارتباط ایمن با کاربران از مسیرهای مطمئن بهره می‌برند تا تجربه کاربری امن و قابل اعتماد ایجاد شود. نقش پیام‌رسان‌ها در معرفی محصولات چرمی چشمگیر است. فروشندگان از طریق کانال‌های ارتباطی محصولات جدید را معرفی می‌کنند و برای هدایت امن‌تر مشتری از نسخه‌های ایمن‌تر استفاده می‌شود. موتورهای جست‌وجو در رشد این صنعت نقش مهمی دارند. ارجاعات خبری بینگ می‌تواند به افزایش دیده‌شدن محصولات چرمی کمک کند. تحلیل داده‌های اقتصادی و شهری نیز برای تصمیم‌گیری در این صنعت حیاتی است. داشبوردهای آماری مانند
پایگاه‌های تحلیلی مسیر توسعه بازار را روشن می‌کنند. در سطح بین‌المللی، کشورهایی مانند کره‌جنوبی نمونه‌های موفقی از تجارت آنلاین محصولات چرمی دارند. این کشورها با استفاده از شبکه‌های محلی و همچنین سیستم‌های هدایت مجدد توانسته‌اند بازارهای جدیدی خلق کنند. صنعت چرم با پیوند به تجارت الکترونیک توانسته است جایگاه تازه‌ای در اقتصاد دیجیتال بیابد. شفافیت اطلاعات، بهره‌گیری از فناوری، حضور در شبکه‌های اجتماعی و اعتمادسازی، مهم‌ترین عوامل موفقیت در این مسیر هستند. آینده این صنعت بیش از هر زمان دیگر با تجارت آنلاین گره خورده است./ اخبار خوب

 

 

اختتامیه چهاردهمین دوره جایزه ادبی یوسف در استان کرمان به میزبانی شهرستان سیرجان برگزار شد و با درخشش مدیرمسئول رسانه خبری پیام اردیبهشت در بخش بزرگسالان به کار خود پایان داد.
در این رویداد ادبی که با حضور دکتر اسماعیل آذر و جمعی از نویسندگان استان برگزار شد، هدی رضوانی‌پور از شهرستان سیرجان موفق شد نظر هیئت داوران را جلب کرده و رتبه اول بخش داستان بزرگسال را از آن خود کند.
میزبانی شایسته سیرجان از این جشنواره، فرصتی مغتنم برای نمایش استعدادهای ادبی این شهرستان در سطح استان بود.
در پایان این مراسم و در معرفی سایر برگزیدگان، فاطمه صابری‌فر از کرمان رتبه دوم بخش بزرگسالان را به دست آورد. در بخش نوجوان نیز محمد یاسین حیدری و شهربانو برزگر پاریزی از کرمان و نیوشا حاج‌محمدی از راین به ترتیب مقام‌های اول تا سوم را کسب کردند.
همچنین در بخش داستانک، اعظم قاسمی، زهرا یعقوبی و محمد صدرا محمد حسنی (هر سه از کرمان) به عنوان نفرات برگزیده تجلیل شدند.

مدیرمسئول رسانه خبری پیام اردیبهشت در آیین اختتامیه دومین جشنواره رسانه‌ای بهارستان که همزمان با نشست خبری رئیس مجلس برگزار شد؛ موفق به کسب رتبه دوم در بخش «گزارش خبری» شد و به‌عنوان تنها نماینده استان کرمان در این رویداد ملی، جایزه خود را در صحن بهارستان مستقیماً از دستان دکتر محمدباقر قالیباف دریافت کرد.
در آیین اختتامیه این جشنواره که همزمان با گرامیداشت روز مجلس برگزار شد، پس از پایش بیش از ۵۰۰ اثر ارسالی به جشنواره رسانه‌ای بهارستان؛ رضوانی‌پور از رسانه «پیام اردیبهشت» توانست در بخش مکتوب و در رقابت با رسانه‌های سراسری، حائز رتبه دوم شود. حضور این بانوی خبرنگار سیرجانی در جمع برترین‌های کشور و دریافت لوح تقدیر از ریاست قوه مقننه، برگ زرین دیگری بر افتخارات رسانه‌ای شهرستان افزود.
مراسم اهدای جوایز این دوره از جشنواره، پس از نشست خبری رئیس مجلس شورای اسلامی برگزار شد و طی آن از برگزیدگان این جشنواره که نقش مؤثری در بازتاب اخبار و رویدادهای خانه ملت داشتند، تجلیل به عمل آمد.

کتاب "چه خبر؟" تالیف هدی رضوانی پور، دانشجوی دکترای علوم ارتباطات و با بیش از ۱۲ سال سابقه روزنامه‌نگاری و مدیرمسئول رسانه خبری پیام اردیبهشت است که دریچه‌‌ای جدید از خبرنویسی در روزنامه ‌نگاری را به سوی علاقمندان این حوزه می‌گشاید.
با خواندن فصول این کتاب می‌توانید خبرنویسی را به سبکی آسان و لذت بخش بیاموزید.
کتاب "چه خبر؟" را انتشارات ثانیه -مرجع اصلی کتب حوزه روزنامه‌نگاری- به چاپ رسانده و در نمایشگاه بین المللی کتاب، در دسترس علاقمندان است.

زیر سقف بلند بهارستان، در هیاهوی نطق‌ها و در سکوت کمیسیون‌ها، واقعیتی پنهان جریان دارد که آمارها به‌تنهایی قادر به توضیح آن نیستند. چرا با وجود افزایش نرخ تحصیلات و مشارکت اجتماعی زنان، تعداد کرسی‌های زنانه در مجلس همچنان تک‌رقمی یا نزدیک به آن باقی مانده است؟ تحلیل‌های سیاسی و اجتماعی اغلب به «سقف شیشه‌ای» و موانع ساختاری اشاره می‌کنند، اما آیا ریشه‌های عمیق‌تری در روان ما، به عنوان یک ملت، وجود ندارد؟ ممکن است این سقف شیشه‌ای، در واقع بازتابی از «دیوارهای آینه‌ای» در ذهن ما باشد که تصویری مخدوش از زن و قدرت را به نمایش می‌گذارد؟

برای پاسخ به این پرسش‌های بنیادین، دکتر مریم فروغی، دکترای روانشناسی، پژوهشگر برجسته و استاد دانشگاه سیرجانی، مهمان ماست تا با ابزار دقیق علم روانشناسی، به کالبدشکافی این پدیده بپردازد. در این گفتگو، قصد نداریم آمارها را تکرار کنیم؛ می‌خواهیم «نرم‌افزار» ذهنی‌ای را تحلیل کنیم که سخت‌افزار سیاست‎های بیرونی را هدایت می‌کند و به پاسخ این پرسش برسیم که چرا حضور زنان در مجلس، بیش از آنکه یک مسئله سیاسی باشد، یک چالش عمیق روانشناختی است.

 

بحث را با یک تفکیک مفهومی آغاز کنیم. اغلب از «سقف شیشه‌ای» به عنوان مانعی در مسیر زنان برای رسیدن به مجلس یاد می‎شود. اما شما بر «دیوارهای ذهنی» یا به تعبیری «دیوارهای آینه‌ای» تاکید دارید. این دو مفهوم در بستر خاص مجلس شورای اسلامی چه تفاوتی پیدا می‌کنند و چگونه این دیوارهای ذهنی، حتی پس از ورود یک زن به مجلس، عملکرد او را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند؟

 

ببینید، این تفکیک برای درک عمق ماجرا حیاتی است. «سقف شیشه‌ای» موانع ساختاری برای ورود است؛ مثل عدم حمایت احزاب، هزینه‌های سنگین انتخاباتی یا شبکه‌های قدرت مردانه که مانع از قرار گرفتن زنان در لیست‌های اصلی می‌شوند. این مانع بیرونی است. در کنار این مساله، «دیوارهای ذهنی» وجود دارند که موانع روانشناختی هستند و هم در فرآیند انتخاب شدن و هم در فرآیند عملکرد یک نماینده زن تاثیر می‌گذارند.

بگذارید ملموس صحبت کنیم. یک دیوار ذهنی در ذهن رأی‌دهنده حوزه انتخابیه‌ای در یک شهر کوچک این است که «نماینده باید گره‌گشا و گردن‌کلفت باشد تا بتواند بودجه بگیرد و حق ما را از مرکز بستاند». این طرحواره ذهنی از یک نماینده، ناخودآگاه با ویژگی‌های کلیشه‌ای مردانه گره خورده است. بنابراین، حتی اگر یک کاندیدای زن برنامه‌های دقیق‌تری داشته باشد، ممکن است به دلیل عدم تطابق با این تصویر ذهنی، رأی نیاورد. این دیوار ذهنی رأی‌دهنده است.

حالا فرض کنید آن زن انتخاب شد و وارد مجلس شد. دیوارها اینجا تمام نمی‌شوند. او در کمیسیون انرژی یا امنیت ملی با دیوارهای ذهنی همکاران مرد خود مواجه می‌شود که ممکن است ناخودآگاه نظرات او را به اندازه نظرات یک همکار مرد «استراتژیک» یا «فنی» ندانند. این دیوار ذهنی همکاران است. و در نهایت، دیوار ذهنی درونی خود اوست که به دلیل سال‌ها جامعه‌پذیری، ممکن است در نطق کردن، در به چالش کشیدن یک وزیر، یا در ورود به بحث‌های کلان اقتصادی، با پدیده‌ای مثل «سندروم ایمپاستر» دست و پنجه نرم کند و صدای خود را به اندازه کافی بلند نکند. پس دیوارهای ذهنی، نرم‌افزار پنهانی است که هم مانع ورود می‌شود و هم کیفیت حضور را تعیین می‌کند.

 

به نکته بسیار مهمی اشاره کردید؛ عملکرد نماینده زن پس از ورود به مجلس. یک نماینده دو وظیفه اصلی دارد: قانون‌گذاری و نظارت. پدیده روانشناختی «تنگنای دوسویه» چگونه بر این دو وظیفه کلیدی یک نماینده زن در فضای مجلس تأثیر می‌گذارد؟

 

«تنگنای دوسویه» یکی از مهمترین مکانیزم‌های روانی علیه زنان در قدرت است. بیایید آن را در دو وظیفه‌ای که گفتید، کالبدشکافی کنیم.

در بعد قانون‌گذاری: فرض کنید یک نماینده زن می‌خواهد طرحی برای افزایش مرخصی زایمان یا حمایت از زنان سرپرست خانوار را با جدیت پیگیری کند. اگر او با شور و همدلی از این طرح دفاع کند، بلافاصله با برچسب «احساسی» و «پیگیر مسائل زنانه» مواجه می‌شود و منتقدان می‌گویند او از مسائل کلان کشور غافل است. حال اگر همین نماینده بخواهد روی طرحی در حوزه اقتصاد یا صنعت با قاطعیت و جسارت صحبت کند، هنجارهای زنانه را نقض کرده و با برچسب «خشن»، «مردصفت» یا «جاه‌طلب» مواجه می‌شود. در هر دو حالت، اعتبار کارشناسی او زیر سوال می‌رود. این تنگنا باعث می‌شود او دائماً انرژی روانی زیادی را صرف مدیریت تصویر خود کند، به جای آنکه تمام تمرکزش را بر محتوای قانون بگذارد.

در بعد نظارت: این تنگنا اینجا حتی خطرناک‌تر است. وظیفه نظارتی، مانند سوال از وزیر یا پیش بردن یک استیضاح، نیازمند قاطعیت و روحیه تهاجمی است. اگر یک نماینده مرد، وزیری را با صدای بلند به چالش بکشد، به عنوان یک «نماینده شجاع و پیگیر» تحسین می‌شود. اما اگر یک نماینده زن دقیقاً همان کار را با همان لحن انجام دهد، اغلب به سرعت به «پرخاشگری» و «رعایت نکردن شأن وزیر» متهم می‌شود. رسانه‌ها نیز این قاب‌بندی را تقویت می‌کنند. در نتیجه، ممکن است یک نماینده زن برای پرهیز از این برچسب‌ها، از ابزار نظارتی خود با تمام قدرت استفاده نکند. این یعنی آن تنگنای دوسویه، مستقیماً بر کیفیت دموکراسی و پاسخگو کردن دولت تأثیر منفی می‌گذارد.

 

فرهنگ سیاسی حاکم بر مجلس ما، فرهنگی عمدتاً مردانه توصیف می‌شود. از منظر روانشناسی سازمانی و اجتماعی، این «فرهنگ مردانه» چه مولفه‌هایی دارد و چگونه از طریق مکانیزم‌هایی مانند «هم‌رنگی اجتماعی» و «شبکه‌سازی‌های غیررسمی»، صدای نمایندگان زن را حتی در صورت حضور فیزیکی، به حاشیه می‌راند؟

 

این یک تحلیل بسیار دقیق است. فرهنگ یک سازمان، چیزی فراتر از قوانین رسمی آن است. فرهنگ مردانه حاکم بر مجلس، در تاروپود تعاملات روزمره و هنجارهای نانوشته آن قابل بررسی است. یکی از اصلی‌ترین مولفه‌های آن، سبک ارتباطی رقابتی است؛ ادبیات رایج اغلب مبتنی بر جدل، قطع کردن صحبت یکدیگر و نطق‌های آتشین است که در روانشناسی به آن «سبک گزارشی» می‌گویند و در مردان شایع‌تر است. زنانی که اغلب در «سبک رابطه‌ای» که مبتنی بر ایجاد اجماع و گفتگوست جامعه‌پذیر شده‌اند، در این فضا احساس بیگانگی کرده یا فرصت کمتری برای ابراز نظر پیدا می‌کنند. علاوه‌براین، بخش مهمی از تصمیم‌گیری‌ها نه در صحن علنی، بلکه در شبکه‌سازی‌های غیررسمی و محافل خصوصی مردانه شکل می‌گیرد که یک نماینده زن به سادگی به این حلقه‌های قدرت دسترسی ندارد و از فرآیند چانه‌زنی‌های کلیدی حذف می‌شود. این دو عامل، در کنار پدیده هم‌رنگی اجتماعی، یک مثلث قدرتمند را برای به حاشیه راندن تشکیل می‌دهند. وقتی یک نماینده زن در کمیسیونی که اکثریت آن مرد هستند، نظر متفاوتی دارد، فشار روانی فوق‌العاده‌ای را برای هم‌رنگ شدن با جماعت تحمل می‌کند. ابراز نظر مخالف، او را در خطر ایزوله شدن یا «ناوارد» تلقی شدن قرار می‌دهد و ممکن است برای حفظ جایگاه، سکوت کند. این یک سکوت معنادار است؛ صدای او از نظر فیزیکی وجود دارد، اما از نظر تأثیرگذاری، خاموش شده است.

 

بیاییم به پیش از ورود به مجلس برگردیم. فرآیند کسب رأی در ایران به شدت به ارتباطات محلی و سنتی وابسته است. «سوگیری شناختی تأیید» چگونه باعث می‌شود رأی‌دهندگان در حوزه‌های انتخابیه، شواهد شایستگی یک کاندیدای زن را نادیده بگیرند و بیشتر به دنبال تأیید کلیشه‌های ذهنی خود بگردند؟

 

«سوگیری تأیید» یکی از قدرتمندترین سوگیری‌های شناختی است و در فرآیند انتخابات نقش مهمی دارد. این سوگیری یعنی ما تمایل داریم اطلاعاتی را جستجو، تفسیر و به خاطر بسپاریم که باورهای قبلی ما را تأیید می‌کنند.

حالا این را در حوزه انتخابیه تصور کنید. باور و کلیشه قبلی بسیاری از افراد این است که «زن‌ها برای سیاست ساخته نشده‌اند» یا «نماینده باید مرد باشد». حال یک کاندیدای زن وارد عرصه می‌شود. او ممکن است ده‌ها سخنرانی عالی و برنامه مدون ارائه دهد (شواهد نقض‌کننده کلیشه). اما در یکی از سخنرانی‌ها، لحظه‌ای احساساتی شود یا در یک موضوع فنی، اندکی تپق بزند. ذهن رأی‌دهنده‌ای که اسیر سوگیری تأیید است، تمام آن شواهد مثبت را نادیده می‌گیرد و به آن یک لحظه تپق یا احساسات می‌چسبد و با خود می‌گوید: «ببین! گفتم که زن‌ها احساساتی هستند و به درد این کار نمی‌خورند». او فعالانه به دنبال اطلاعاتی می‌گردد که کلیشه ذهنی‌اش را تأیید کند.

این سوگیری باعث می‌شود که اشتباهات یک کاندیدای مرد به عنوان یک «لغزش» عادی تلقی شود، اما همان اشتباه از سوی یک کاندیدای زن به کل جنسیت او تعمیم داده شده و به عنوان «سندی بر بی‌کفایتی زنان» تفسیر گردد. این یک مکانیزم ذهنی نابرابر است که شانس برابر را از زنان در همان ابتدای رقابت می‌گیرد.

 

با توجه به تمام این موانع عمیق روانشناختی، راهکار چیست؟ آیا صرفاً افزایش تعداد نمایندگان زن از طریق سهمیه‌بندی می‌تواند این دیوارهای ذهنی را فرو بریزد، یا نیازمند مداخلات روانشناختی عمیق‌تری در سطح جامعه و خود نهاد مجلس هستیم؟

 

سهمیه‌بندی یک «شوک درمانی» ضروری اما ناکافی است. این کار مانند یک داروی تب‌بر عمل می‌کند؛ علامت بیماری، یعنی تعداد کم زنان، را به سرعت کاهش می‌دهد، اما عفونت اصلی که همان دیوارهای ذهنی است را درمان نمی‌کند. البته افزایش تعداد به ایجاد «توده بحرانی» کمک می‌کند و زنان را از حالت یک «نماد» یا «استثنا» خارج می‌سازد که این خود بسیار مهم است. با این حال، برای درمان ریشه‌ای، نیازمند یک رویکرد چندلایه و منسجم هستیم. در سطح نهاد مجلس، برگزاری کارگاه‌های آموزشی «آگاهی از سوگیری‌های ناخودآگاه» برای تمام نمایندگان می‌تواند به کنترل رفتارهای کلیشه‌ای کمک کند. وقتی افراد از سوگیری‌های خود، آگاه شوند، اولین قدم را برای کنترل آن برداشته‌اند. در سطح احزاب و رسانه‌ها نیز یک مسئولیت بزرگ وجود دارد؛ احزاب باید فعالانه زنان را برای پست‌های کلیدی آموزش دهند و رسانه‌ها باید از قاب‌بندی‌های کلیشه‌ای دست بردارند و به جای تمرکز بر حواشی، به محتوای کارشناسی نمایندگان زن بپردازند. اما مهم‌ترین و پایدارترین راهکار، در سطح جامعه و آموزش نهفته است. ما نیازمند بازنگری جدی در محتوای آموزشی و رسانه‌ای هستیم تا طرحواره‌های رهبری فرا-جنسیتی از کودکی در ذهن نسل جدید شکل بگیرد. در نهایت، شکستن این دیوارهای ذهنی، نه فقط یک وظیفه زنانه، بلکه یک ضرورت برای سلامت کل نهاد قانون‌گذاری است. مجلسی که از تمام ظرفیت‌های شناختی، عاطفی و تجربی نیمی از جمعیت خود بی‌بهره بماند، مجلسی است که با یک چشم بسته و یک دست بسته، سعی در راهبری کشور دارد و این یک انتخاب بین بد و خوب نیست؛ بلکه یک انتخاب بین کارآمدی و ناکارآمدی است. حضور بیشتر و موثرتر زنان در نهاد مهم مجلس، می‎تواند به ارتقا و بهبود سطح کیفی این نهاد اثرگذار منجر شود.

 

مصاحبه به قلم هدی رضوانی پور

 

 

تمامی حقوق متعلق به پایگاه خبری پیام اردیبهشت میباشد.

طراحی و اجرا : گروه زند

Template Design:Dima Group